Drogi przyjazne środowisku

włącz . Opublikowano w Zarządzanie drogami

 drogi przyjazne srodowisku 01O tym, jak działania związane z ochroną środowiska wpływają na administrowanie siecią drogową rozmawiamy z Mirosławem Kielnikiem, Dyrektorem Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy.


Panie Dyrektorze, czy i w jakim stopniu oddziaływanie na środowisko znajduje odbicie w pracach przy budowie i modernizacji dróg? Czy przygotowanie stosownych dokumentacji rzutuje na terminy realizacji inwestycji?

Wymogi środowiskowe zupełnie zmieniły sposób przygotowania i realizacji praktycznie wszystkich inwestycji drogowych. Nie sposób tego nie zauważyć poruszając się nowymi lub modernizowanymi trasami. Przejścia dla zwierząt, przepusty, ominięte pomniki przyrody i coraz większa liczba materiałów przyjaznych dla środowiska – to wszystko stało się standardem, który przestał już kogokolwiek zaskakiwać. Te zmiany dotyczą również dróg wojewódzkich. Mimo zupełnie innej funkcji i parametrów naszych dróg również już na etapie sporządzania dokumentacji musimy sprostać wielu wyzwaniom związanym ze minimalizowaniem wpływu naszych inwestycji na środowisko. Kluczowym elementem dla każdego większego zadania jest przeprowadzenie postępowania środowiskowego kończącego się decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Podstawowym dokumentem w takim postępowaniu dla organów środowiskowych jak również inwestora jest raport oddziaływania na środowisko. Czas przygotowania takiej dokumentacji to dodatkowe od 3 do 18 miesięcy. Raport oddziaływania na środowisko zawiera szereg szczegółowych informacji dotyczących planowanej inwestycji, jej wpływu na środowisko przyrodnicze, oraz możliwości minimalizacji i uniknięcia negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko. Są one związane najczęściej z przeprowadzeniem dokładnej inwentaryzacji gatunków roślinnych i zwierzęcych zazwyczaj w okresie od kwietnia do września w tym samym roku oraz ustaleniem szlaków migracyjnych zwierząt. Następnie w zależności od wyników takiej inwentaryzacji gatunków należy liczyć się z narzuceniem dodatkowych rozwiązań chroniących środowisko, które musi wprowadzić projektant.

drogi przyjazne srodowisku 02Na jakich odcinkach dróg wojewódzkich konieczność ochrony roślin i zwierząt wymagała od projektantów wprowadzenia dodatkowych rozwiązań?

W przypadku drogi nr 241 na odcinku Tuchola- Sępólno Krajeńskie, dla której przygotowywana została dokumentacja projektowa, którą obecnie jeszcze aktualizujemy, aby sprostać wymogom środowiskowym projektanci założyli  od początku tylko jednostronną wycinkę drzew. To pozwoli zachować wiele cennych egzemplarzy, W ten sposób, zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zachowamy między innymi mchy i porosty z chronionych  gatunków. Prace projektowe uwzględniały też odstąpienie od wycinki drzewa zasiedlonego przez pachnicę dębową. W tego typu przypadkach istnieje możliwość wycinki drzew, ale jest to równoznaczne z przeniesieniem siedliska chronionych gatunków na teren umożliwiający ich dalszy rozwój. Na takie rozwiązanie zdecydowaliśmy się w przypadku modernizacji DW nr 534 na odcinku pomiędzy Grudziądzem i Wąbrzeźnem. Drzewa zostały wycięte, ale ich pnie zasiedlone przez chrząszcze zostały złożone na łąkach w rejonie miejscowości Starogród Dolny. Zgodnie z wytycznymi Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Bydgoszczy przez 5 lat były one dozorowane przez leśników. Utrzymywanie tej nietypowej „hodowli” to jeden z kosztów wliczonych w modernizację ważnej drogi.

Zachowujemy wiekowe aleje, stanowiące pomniki przyrody. Mimo licznych wniosków lokalnych samorządów przebudowa DW nr 534 pomiędzy Golubiem-Dobrzyniem i Rypinem nie mogła zostać powiązana z wycinką wiekowych buków. Nie zmieniły tego nawet powtarzające się incydenty związane ze spadającymi konarami na jezdnie w czasie porywistych wiatrów. Drzewa, zgodnie z wytycznymi Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, stanowią jeden z elementów kujawsko-pomorskiego krajobrazu i są objęte szczególną ochroną.

Niestandardowe rozwiązania wdrażamy obecnie na modernizowanej trasie nr 559 łączącej m.in. Lipno z Płockiem, którą przecinają szlaki migracyjne łosi. W związku z tym w otrzymanej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zostaliśmy zobligowani do przeprojektowania skarp, tak by kąt ich nachylenia nie stwarzał zagrożenia dla zwierząt. W teorii to rzecz prosta i nieskomplikowana. W rzeczywistości łagodniejsze skarpy wiązały się z poszerzeniem pasa drogowego, a to z kolei pociągnęło za sobą konieczność  pozyskania i wykupienia dodatkowych nieruchomości.

W przypadku dróg wojewódzkich od kilku lat spotykamy się z zakazem używania tak zwanego destruktu asfaltowego zawierającego smołę do utwardzania poboczy. Na szczęście wiele dróg nie zawiera tej substancji, ale zwracamy na to uwagę.

Ważnym elementem chroniącym środowisko są też instalacje związane z odprowadzaniem wód deszczowych z jezdni. Nie mogą one bezpośrednio spływać do cieków wodnych, tylko do rowów, z których nadmiar deszczówki może swobodnie odparować lub jest odprowadzany do tak zwanych podczyszczalni.

Na każdej drodze bardzo często spotykamy się też z koniecznością ograniczenia hałasu. Dzięki nowelizacji przepisów przed kilkoma laty uniknęliśmy konieczności masowej budowy ekranów akustycznych. Często korzystamy jednak z cichych nawierzchni redukujących poziom hałasu o kilka decybeli. Dotyczy to najczęściej obszarów zabudowanych. Na wielu innych odcinkach wprowadzane są też ograniczenia prędkości.

drogi przyjazne srodowisku 03Czy uwarunkowania środowiskowe wpłynęły też na rozwiązania techniczne w przypadku takich obiektów jak mosty, wiadukty, estakady?

W przypadku nowych mostów, ich przyczółki często nie mogą dochodzić do brzegu, tak by pod konstrukcją mogły po lądzie także przechodzić zwierzęta. Natomiast przepusty lub modernizowane konstrukcje musimy wyposażać w specjalne półki powyżej lustra wody, które również umożliwiają swobodną migrację mniejszych zwierząt pod drogą. Są one na koniec budowy pokrywane nawet specjalną warstwą gruntu. Takie rozwiązanie zastosujemy na przykład w tym roku w Rypinie. Z kolei przed trzema laty w trakcie modernizacji przeprawy w Brodnicy musieliśmy umożliwić również zasiedlenie obiektu przez jaskółki, które pod starym obiektem mostem budowały gniazda. Każdy nowy obiekt ma z założenie sprzyjać migracji zwierząt. Dlatego w miarę możliwości technicznych koryta cieków naturalnych nad którymi powstają takie konstrukcje powinny pozostać w naturalnym przebiegu, a wszelkie regulacje, zmiany przebiegu i umocnienia skarp prowadzone są w sytuacjach koniecznych wynikających z realnych zagrożeń dla konstrukcji mostu. Jeśli się na nie decydujemy stawiamy na materiały przyjazne dla zwierząt – np. geosyntetyki pokryte gruntem, czy narzut kamienny.

drogi przyjazne srodowisku 04Czy ZDW w Bydgoszczy uwzględnia postulaty, które zgłaszają organizacje proekologiczne?

Każda nową drogę budujemy po to by rozwiązywać problemy, sprostać oczekiwaniom mieszkańców i wszystkich uczestników ruchu. Szukając kompromisów uwzględniamy też uwarunkowania środowiskowe. Tę filozofię działania staramy się też przenosić na istniejące już drogi, które dopiero czekają na przebudowę. Możemy wówczas w porozumienie z Urzędem Marszałkowskim wprowadzać zmiany związane z organizacją ruchu lub podejmować doraźne działania. Organizacje proekologiczne traktujemy jako partnerów. Pomaga to znajdować rozwiązania, które są korzystne dla środowiska i możliwe do realizacji nawet na istniejących trasach. Tej wiosny na wniosek towarzystwa przyrodniczego zabezpieczyliśmy w okresie nasilonej migracji płazów specjalną barierą herpetologiczną odcinek drogi wojewódzkiej nr 551 pomiędzy Ostromeckiem i Nowym Dworem. Zminimalizowaliśmy w ten sposób ryzyko rozjechania migrujących zwierząt, które wpadają najczęściej do wiader-pułapek i każdego dnia są przenoszone bezpośrednio do pobliskich akwenów. W ten sposób chronimy pożyteczne zwierzęta, które odżywiają się m.in. komarami i szkodnikami roślin. Warto dodać, że udało się nam poprawić też stan bezpieczeństwa kierowców i zwierzyny leśnej współpracując z nadleśnictwami i co może wydawać się zaskakujące kołami łowieckimi. Wymiana informacji pozwoliła nam bardzo precyzyjnie zinwentaryzować szlaki migracji zwierząt, a następnie oznakować wszystkie takie miejsca odpowiednimi znakami. Skłaniają one kierowców do wolniejszej jazdy, dzięki czemu ograniczamy liczbę kolizji ze zwierzyną leśną.

Dziękuję bardzo za rozmowę.

rozmawiała: Anna Rogalińska

 

Źródło zdjęć: ZDW w Bydgoszczy.